Soul Searching #28: (faal)angst

Geplaatst door

Hey, en welkom bij de 28e editie van de overpeinzingen rond mijn zoektocht naar zelfkennis. Vandaag ga ik weer eens wat schrijven over Angst. Grappig, want als ik mijn blogs teruglees kom ik dit woord best vaak tegen, en toch voel ik alweer de behoefte om er iets over te schrijven. Nou ja, soms moet je gewoon even wat proberen om de juiste woorden te vinden 🙂

Je kent vast die mooie one-liners wel : ‘Angst is een slechte raadgever’ en ‘Zonder wrijving geen glans’. Of zinnetjes uit de wereld van zelfhulpboeken, coaches, en podcasts: ‘Overwin je eigen angsten’. Prachtig allemaal, maar ik kan er weinig mee in de praktijk.

Een aantal jaar geleden stond ik in Amsterdam in de metro, en klonk er bij het opengaan van de deuren plots een harde knal. Een vrouw die naast me stond schrok daar zo erg van, dat ze gillend de metro uitrende. Ik vond dat een begrijpelijke, en zelfs wel verstandige reactie. Bij een dreiging van extreem gevaar nam deze dame het hazenpad om het vege lijf te redden. Als er echt iets aan de hand was geweest, dan had zij het overleefd, en ik niet. Wat nou ‘Angst is een slechte raadgever’?

Die mooie oneliners en dat fijne zelfhulpmateriaal zijn bedoeld als inspiratie voor minder extreme situaties. Je hebt waarschijnlijk een plan of idee om iets te gaan doen, maar er is iets dat je tegenhoudt. Soms een kleine onzekerheid, soms een regelrechte blokkade, en alles daar tussenin. Wat doe je dan?

Zoals vaker in het leven, is mijn antwoord: ‘Dat hangt ervanaf’. Laat ik beginnen met zeggen dat als je angsten je op een serieuze manier beperken in het dagelijks leven, het zaak is om zo snel mogelijk professionele hulp te zoeken. De huisarts kan een mooi begin zijn.

Vroeger had ik een vrije binaire aanpak voor het omgaan met angst en onzekerheid: ik walste eroverheen, of ik ontweek de angst. Dit heeft me nog best ver gebracht, maar ik realiseer me een aantal flinke nadelen van deze aanpak:

  • Door angsten te ontwijken leer ik niet wat de bron is van mijn angsten
  • Door angsten te ontwijken mis ik kansen
  • Door over angsten heen te walsen leer ik (wederom) niet wat de bron is van mijn angsten
  • Door over angsten heen te walsen ga ik onrespectvol om met een signaal van mijn lichaam, en vroeg of laat gaat mijn lichaam dan op een serieuze manier op de rem staan.

Inmiddels zie ik in dat ik niet op deze manier verder kan en wil gaan. Ik heb een ander mechanisme nodig. Maar wat is dat dan?

Tegenwoordig kijk ik er op een andere manier naar. Ik zie een situatie waar onzekerheid of angst ontstaat als een situatie waar ik buiten mijn comfortzone ga treden. De angst en onzekerheid zijn signalen van interne weerstand. De allereerste stap is voor mij de lichamelijke signalen herkennen en erkennen. Ze verdienen aandacht en respect.

Vervolgens stel ik mij de vraag: wil ik dit eigenlijk wel. En dan heb ik het niet over de ervaren weerstand, maar over datgene wat ik probeer te doen. In mijn hoofd heb ik vaak de volgende matrix in gedachten:

WillenNiet willen
Durven(Doen!)(Niet doen!)
Niet durven(?)(Niet doen!)

Drie van de vier vakjes zijn makkelijk in te vullen. Als je iets niet wilt, dan moet je het niet doen, onafhankelijk van of je het durft of niet. Als je het wilt en durft, dan ervaar je waarschijnlijk uberhaupt geen weerstand, en kun je vrolijk aan de slag gaan. Het laatste vakje is waar al die zelfhulpboeken en zo over gaan.

Het vervelende is, voor mij in ieder geval, dat ik vaak niet weet of ik iets nou wil of niet, en ik dus niet weet of ik de oneliners moet gebruiken ter inspiratie, of dat ik gewoon moet stoppen. Bijvoorbeeld, bij een sollicitatiegesprek kan ik zo enthousiast zijn over de interactie met de mensen, dat ik niet goed meer de inhoud van de functie kan toetsen. En wat me ook vaak gebeurt is dat mijn puzzelbrein enthousiast wordt van abstracte structuren, en dan compleet de realiteit verliest m.b.t. de vele stappen die nodig zijn om die abstractheid in te vullen.

Het fijne is wel dat mijn mindset hier vrij snel switcht van ‘hoe kom ik van mijn weerstand af’ naar ‘wat wil ik eigenlijk’ – en dat is een stuk positiever van aard. Voor mij is het bepalen van wat ik wil best lastig door de aanwezige weerstand. De enige oplossing die ik weet is: experimenteren, evalueren, en leren. Ik schreef het al eerder, maar dit houdt dus gedeeltelijk in dat ik me toch weer over drempels heen moet pushen. En dit is nou precies de dynamiek waarin ik mijn vertrouwen heb verloren, door mijn oude – binaire – aanpak.

Het helpt mij om te beginnen met experimenteren binnen een hobby. Zo heb ik laatst een cursus metaaldraaien op de draaibank gedaan. Ik werd vrij snel losgelaten op een grote machine vol met knopjes en bewegende delen. Ter plekke voelde ik de onzekerheid: kan ik dit wel? Tegelijkertijd wist ik zeker dat ik het wilde leren, en dus besloot ik gewoon wat te doen. Aan knopjes draaien, sleetjes bewegen, etc. Al snel lukte het me prima, en had ik dus een mooi voorbeeld – gevoelsmatig waargenomen – waar de onzekerheid duidde op een gezonde anticiperende spanning: de toffe vorm van weerstand die ik met liefde ervaar 🙂

Al doende hoop ik dus zo het mechanisme van ‘experimenteren’ te herstellen (verbeteren?) bij mezelf, en tegelijktijd meer inzicht te krijgen in waar ik nou plezier aan beleef – voornamelijk op werkgebied. En, belangrijk om te noemen, ik hoop er vertrouwen mee te kweken. Vertrouwen in mijn eigen weerbaarheid en wendbaarheid, en vertrouwen in de dynamische wereld om mij heen. De durf om in volle overtuiging te zeggen: “Het komt wel goed.”.

Zoals je hierboven kunt lezen zie ik ‘angst’ niet als een losstaand iets, maar als een onderdeel van een groter geheel. Dat maakt het ook complexer. In mijn geval zie ik het Soul Searching proces nog steeds als een groeiproces. Ik ben me aan het ontwikkelen naar de persoon die ik altijd in mijzelf heb gezien. Dat vergt helaas wel wat werk, en het is ronduit zwaar.

Ik ben mijn eeuwige leerhonger aan het balanseren met mijn diep ingebakken behoefte aan veiligheid. De angsten die dit triggert zijn overigens van het type waar ik professionele hulp bij heb. Daarnaast blijkt ook, zoals ik hierboven schreef, dat ik niet zo heel verstandig met gevoelsmatige signalen omga. In algemene zin heb ik het idee dat ik een vorm van scheefgroei heb: mijn cognitieve vermogens zijn te ver gegroeid in vergelijking met bijvoorbeeld mijn gevoelsmatige capaciteiten.

Het in harmonie laten samenwerken van de verschillende stukjes van mezelf is best een zoektocht, en leidt regelmatig tot een soort interne strijd. Het is alsof ik mezelf helemaal opnieuw aan het leren kennen ben. En er wacht nog een pittig stukje: keuzes maken op basis van de geleerde lessen gaat echt veel lef vereisen!

Nou, ik brei er een einde aan voor deze blog. Wil je iets delen, of herken je elementen van jezelf in dit verhaal? Laat vooral iets weten, via een e-mail of een connectie op LinkedIn. Tot de volgende keer!